“Alle kennis voor een zonnepark was gewoon in ons eigen dorp aanwezig.”
– Jan Atema over de kracht van Akkrum-Nes

Aan energie besparen en duurzaam leven besteedt Jan Atema al decennia aandacht – lang voordat het onderwerp dagelijks het nieuws haalde. In zijn woonplaats Akkrum zet hij zich met hart en ziel in voor een duurzame toekomst, zo was hij jarenlang bestuurslid van Duurzaam Akkrum-Nes (DAN). Zijn motto? Wat je niet gebruikt, hoef je ook niet op te wekken!

Duurzaam denken zit diepgeworteld
Ruim 37 jaar was Jan Atema, geboren in Friesland, huisarts in Akkrum en omgeving. Inmiddels 72 jaar oud, woont hij nog altijd in het dorp waar hij met zijn vrouw in 1990 een energiezuinig huis liet bouwen. “Toen was energiebesparing voor mij al een belangrijk thema. Sinds 2000 liggen er zonnepanelen op het dak en warmt een boiler ons water op.” Zijn interesse in duurzame energie stamt zelfs uit de jaren ’70. Jan: “Het rapport van de Club van Rome uit 1972 maakte toen veel indruk. Het zette me aan het denken over hoe we met de aarde omgaan. Dat bewustzijn is eigenlijk nooit meer weggegaan.”

De wieg van Duurzaam Akkrum-Nes
In 2014 stond Jan, samen met vier anderen, aan de wieg van Duurzaam Akkrum-Nes (DAN), een lokale energiecoöperatie met een duidelijke missie: de dorpen Akkrum en Nes helpen met verduurzamen. Hij vervulde tot 2022 de rol van secretaris en was in de beginfase ook betrokken bij het opstarten van de Samenwerkende Heerenveense Energie Coöperatie (SHEC).

Hoewel hij inmiddels een stapje terug heeft gedaan, blijft Jan actief als bestuurslid van Stichting De Leppagreide, het zonnepark van DAN. Deze werd in 2023 opgeleverd. “Een uniek project, volledig voorbereid en uitgevoerd door vrijwilligers uit Akkrum en Nes. Van de eerste gesprekken tot het daadwerkelijke zonnepark langs de A32 – alles is lokaal geregeld.” De opbrengsten van het zonnepark komen bovendien ten goede aan het dorp zelf. “We hebben statutair vastgelegd dat het geld gebruikt wordt voor de verduurzaming en leefbaarheid van Akkrum en Nes. Zo blijft de cirkel lokaal en sociaal,” vertelt Jan met een trotse glimlach.

Van deelauto tot dorpsbrede aanpak
DAN is op allerlei fronten actief in het dorp. Denk aan voorlichting over energiebesparing, het project ‘Nes van het gas af’, deelname aan de jaarlijkse Bloeiweek, en het beheren van twee deelauto’s voor bewoners. Het zijn zichtbare voorbeelden van hoe duurzaamheid lokaal en tastbaar gemaakt wordt.

Toch ziet Jan nog volop kansen: “We willen de komende jaren vooral de betrokkenheid van inwoners vergroten. En nog meer nadruk leggen op energiebesparing. Want wat je niet gebruikt, hoef je ook niet duurzaam op te wekken – dat blijft het allerbelangrijkste.”

Samen sterker in de regio
Jan ziet de kracht van samenwerking, ook buiten de dorpsgrenzen. De rol van SHEC is hierin cruciaal. “Je kunt kennis uitwisselen, ervaringen delen en gezamenlijk grotere projecten aanpakken die voor één energiecoöperatie alleen niet haalbaar zijn. Samen sta je sterker, ook richting overheden en netbeheerders.”

Een dorp als voorbeeld
“De hechte gemeenschap en het enorme vrijwilligerspotentieel maakt voor mij Akkrum-Nes bijzonder. Voor het zonnepark hadden we bijvoorbeeld álle kennis gewoon in het dorp. Iedereen heeft daar belangeloos tijd en energie ingestoken. Dat is echt iets om heel trots op te zijn.”

De droom: lokaal én duurzaam
Wat Jan zijn ideaalbeeld is voor Akkrum-Nes? “Een dorp waarin energiebesparing optimaal is, en waarin alle benodigde energie duurzaam én zo lokaal mogelijk wordt opgewekt. Dát is waar we met DAN, en met SHEC, elke dag weer aan werken.”