Kopen, realiseren en beheren van zonneparken: ga er maar aan staan als energiecoöperatie!  

,

Voor dit artikel spraken we met Rommert Stellingwerf. Hij is penningmeester van SHEC en voorzitter van de Enerzjy Koöperaasje Aldeboarn, een van de leden van SHEC.

Kopen, realiseren en beheren van zonneparken: ga er maar aan staan als energiecoöperatie!

SHEC (Samenwerkende Heerenveense Energiecoöperatie U.A.), is eigenaar van drie zonneparken langs de A7: De Dolten I en II (drijvende parken) en Energiepark Klaverblad Noordoost. De eerste twee kocht de coöperatie van GroenLeven, de derde realiseerde ze zelf.  Dat ging niet zomaar. Zowel bij overname als bij zelf realiseren komt het nodige kijken. Van de vrijwilligers vroeg het o.a. een fikse investering in tijd en in een flinke portie nieuwe kennis. Het bestuur had uiteraard al een behoorlijk trackrecord op het gebied van duurzame energie, maar een zonnepark koop of bouw je niet dagelijks. Het bestuur schakelde daarom tevens gespecialiseerde adviseurs in. 

Zonnepark kopen  | De Dolten I en II

Bij het kopen van een zonnepark heb je globaal gesproken te maken met vier onderwerpen:

  • boekenonderzoek
  • juridisch kader
  • prijsonderhandeling
  • financiering (w.o. subsidies)

Je vormt je een oordeel over alle documentatie van het park: juridisch, technisch, financieel, etc. Op basis daarvan maak je je eigen business case en volgen prijsonderhandelingen. Ziet het geheel er goed uit, dan komt er een concept-koopcontract. Adviseurs en bestuur nemen dat dikke pak papier grondig door en komen waar nodig met aanpassingen. Zijn de condities definitief rond, dan volgt de weg naar ‘financial close’. Financiers Triodos Bank en FSFE zijn uiteraard al wel eerder betrokken in het proces. Dit Fûns Skjinne Fryske Enerzjy levert met risicodragend kapitaal en kennis van de sector een bijdrage aan de energietransitie in Fryslân. De notaris tenslotte, neemt het passeren van het koopcontract en hypotheekakte(s) voor zijn rekening.

Zonnepark zelf realiseren | Energiepark Klaverblad Noordoost

Zelf realiseren van een zonnepark vergt weer andere expertise. Sommige aspecten zijn eenvoudiger en andere lastiger dan bij een overname. Maar, zoals Rommert Stellingwerf zegt: “als je zelf een park bouwt, ben je in ieder geval eigen baas.” Het proces start met de beschikbaarheid van grond. In dit geval is die in erfpacht. De gemeente Heerenveen is eigenaar. Het technische proces begon met een concept-ontwerp van het zonnepark op een hoog abstractieniveau en een eerste businesscase.

Steeds dieper en gedetailleerder

Een uitvraag in de markt was de volgende stap. Geïnteresseerde partijen kwamen met een eigen ontwerp en koppelden er een indicatieve prijs aan. Na een selectie  bleven twee bedrijven over. Zij maakten een detailontwerp. Het bestuur maakte een keuze tussen beide bedrijven, waarbij o.a. het ontwerp, prijs, kwaliteit en ervaring een rol speelden. De deal kon worden gesloten toen de bank op basis van de laatste doorrekening bereid was het zonnepark te financieren. Bij dit traject waren eveneens externe adviseurs betrokken en ook de notaris had de nodige taken. Op 1 augustus 2024 werd gestart met de bouw.

Tijdens de aanleg van zonnepark Klaverblad Noordoost – Heerenveen (eigen foto SHEC)

Dagelijkse praktijk beheer en onderhoud | Operations & Maintenance (O&M)

De SHEC heeft als eigenaar voor beheer en onderhoud te maken met diverse partijen en met heel verschillende werkzaamheden. Het draaiende houden van het park (‘operations’) gebeurt voornamelijk online. In het geval van De Dolten I en II zelfs vanuit het buitenland. GroenLeven, de vorige eigenaar, maakt deel uit van een groot conglomeraat te weten Bay-Wa, waardoor deze werkzaamheden plaatsvinden in München. Alle techniek (zonnepanelen, omvormers, transformatoren) en de opbrengst worden daar continu in de gaten gehouden. Reserve-onderdelen en mensen die reparaties uitvoeren en de panelen schoonmaken, komen echter uit Heerenveen of directe omgeving. SHEC werkt namelijk graag zoveel mogelijk met lokale partijen.

Tienduizenden coördinaten

Voor Klaverblad Noordoost is de Nederlandse bouwer van het park tevens de partij die zorgdraagt voor de operations. Ook hier lokale inzet van middelen: het maaien van het gras gebeurt door robotmaaiers van het bedrijf Vector uit Heerenveen. In de maaiers zijn de coördinaten ingevoerd van alle palen waar de rijen zonnepanelen op rusten, zodat de robotmaaiers deze kunnen ontwijken. Logisch natuurlijk, maar wel een omvangrijkere klus dan bij een particuliere tuin! Bij Klaverblad Noordoost wordt dit voorjaar een flinke strook rond het park ingezaaid met een inheems bloemen- en kruidenmengsel. Voor het korthouden van het gras wordt in de toekomst ook wel gedacht aan schapen, maar een nadeel is dat hun mest stikstofminnende planten aantrekt, terwijl je die uit oogpunt van biodiversiteit juist kwijt wilt.

Continu een vinger aan de pols

Een taak die bij de penningmeester van SHEC ligt, is de financiële administratie van SHEC en de B.V.’s waarin de zonneparken zijn ondergebracht. Het is een aardig uitgebreidere taak dan bij een gemiddelde sportvereniging. De penningmeester zorgt er o.a. voor dat:

  • de facturen op tijd worden betaald;
  • alle financiële transacties correct worden geadministreerd;
  • de cijfers naar de accountant gaan;
  • de jaarverslagen tijdig worden afgerond;
  • de jaarverslagen worden behandeld in de verschillende vergaderingen.

Deze werkzaamheden vragen jaarrond een strikte procesbewaking, waaronder regelmatig contact met alle partijen die een rol vervullen in de verschillende fasen van het proces.

Kortom, bij het in bedrijf krijgen en houden van zonneparken komt het nodige kijken. Maar alles begint bij de passie van de bestuursleden voor een lokale duurzame energievoorziening.

Zoals Rommert Stellingwerf zegt: “Ik doch it foar de griene takomst”.

 

Opbrengst zonneparken SHEC 2025

,

Aantal zonuren in 2025: maar liefst 2.124. Bijna 20% meer dan het langjarig gemiddelde van 1.774 zonuren! Dus ook een recordopbrengst van onze zonneparken De Dolten en Klaverblad Noordoost?

Nee.

Weliswaar een prima opbrengst in 2025: 41.872 MWh. Goed voor een jaar stroom voor zo’n 16.500 huishoudens. En voor een CO2-besparing van ruim 11,2 miljoen kilo!

Een record haalden we echter niet. De jaarproductie had tussen de 10 en 20% groter kunnen zijn. Wat was er aan de hand? De zonneparken zijn afgeschakeld toen de elektriciteitsprijs negatief was. Als dat niet was gebeurd, hadden we moeten betálen om stroom te leveren.

Het was trouwens nog wel even spannend met al die sneeuw op de zonnepanelen. Zouden ze het houden? Maar gelukkig bleken de berekeningen te kloppen.

Fijne kerstdagen en een duurzaam 2026!

Namens SHEC bedanken wij alle leden en betrokkenen voor het vertrouwen en de samenwerking in het afgelopen jaar. Samen blijven we werken aan lokale, groene en duurzame energie in Heerenveen. Op naar een duurzaam nieuw jaar!

“Alleen red je het niet, maar samen kun je veel.” – Marcel Hijlkema over de kracht van samenwerking in Aengwirden

Met zijn werk in de publieke sector én een actieve rol binnen de Energie Coöperatie Aengwirden, staat Marcel Hijlkema (49) met beide benen in de energietransitie. Vanuit zijn woonplaats Tjalleberd zet hij zich in om de dorpen van Aengwirden duurzamer te maken – mét en vóór de mienskip.

Van windmolens tot waterstofwoningen
“Ik werk via detacheringsbureau Kenonz bij verschillende overheden in Noord-Nederland,” vertelt Marcel. “Momenteel werk ik bij de samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen, waar ik me bezighoud met het ruimtelijke deel van complexe vergunningaanvragen. Denk aan woningbouwprojecten, waaronder één met 100 waterstofverwarmde woningen.” Zijn ervaring met windmolens en zonneparken komt daarbij goed van pas. En ook privé is duurzaamheid een belangrijk thema: “We zijn bezig met de afbouw van onze gasloze woning in Tjalleberd.”

Van werkgroep naar coöperatie
Marcel is vanaf het begin betrokken bij de Energie Coöperatie Aengwirden, die in 2011 voortkwam uit een werkgroep namens Plaatselijk Belang. “Onze dorpen grenzen aan het Klaverblad Noordoost, waar grootschalige energieplannen speelden. We wilden daarin meepraten én meedoen.” Al snel werd Marcel penningmeester van de coöperatie.

Stil op de voorgrond
Hoewel de energiecoöperatie op dit moment wat meer op de achtergrond opereert, gebeurt er achter de schermen veel. “Samen met Plaatselijk Belang, lokale stichtingen en enthousiaste inwoners is de werkgroep ‘Aengwirden Aardgasvrij’ opgericht. Deze werkt aan een plan om bewoners te helpen met energiebesparing zodat de woningen uiteindelijk aardgasvrij kunnen worden. De energiecoöperatie ondersteunt waar nodig en kijkt ook verder. Zo was zij medeverantwoordelijk voor het 30 hectare grote zonnepark langs de A7. “We hebben er bij de gemeente op aangedrongen dat het park door lokale coöperaties ontwikkeld zou worden. Zo houden we de opbrengsten in de mienskip.” Samen met de coöperaties uit Akkrum-Nes en Aldeboarn ontstond daaruit de Samenwerkende Heerenveense Energie Coöperatie (SHEC). Later sloot De Greiden hierbij aan.

Divers én verbonden
Wat Aengwirden bijzonder maakt, is volgens Marcel de diversiteit van de gemeenschap. “Er wonen mensen die er al generaties zitten, maar er zijn ook veel nieuwkomers van buitenaf. Dat komt door de ligging vlak bij Heerenveen en de A7.” Die mix maakt samenwerking soms uitdagend, maar biedt ook kansen. “De werkgroep Aengwirden Aardgasvrij is een mooie afspiegeling van die mix. Dat maakt het krachtig.”

De rol van SHEC
Volgens Marcel is de samenwerking binnen SHEC essentieel voor het slagen van lokale initiatieven. “SHEC biedt ondersteuning in kennis en financiën. Alleen red je het niet, maar samen kunnen we veel.”

Een droom voor de mienskip
Tot slot deelt Marcel zijn ideaalbeeld: “Dat we minder afhankelijk worden van energiemaatschappijen. Bijvoorbeeld door samen opgewekte energie lokaal op te slaan in buurtaccu’s en beschikbaar te maken voor iedereen in onze dorpen.”

De energietransitie in Aengwirden is geen abstract verhaal, maar iets dat lokaal wordt opgebouwd – met daken vol zonnepanelen, eigen energieopslag en bewoners die samen verantwoordelijkheid nemen. Dankzij mensen als Marcel Hijlkema, die zich inzetten voor samenwerking en lokaal eigenaarschap, komt een duurzame toekomst voor de dorpen van Aengwirden écht dichterbij.

Maaien is buitengamen: het maaiteam van Leppagreide vertelt

In 2024 bleek het maaien van zonnepark Leppagreide (Akkrum-Nes) een flinke opgave: drie vrijwilligers maakten samen tussen de 250 en 300 uur. Tijdens de Algemene Ledenvergadering van Duurzaam Akkrum Nes (DAN) in februari 2025, volgde daarom de oproep: “Wie komt ons maaiteam versterken?” Die oproep had effect. Negen nieuwe aanmeldingen zorgden ervoor dat het team uitgroeide tot twaalf maaiers. Begin april werden de eerste ‘in-maai-sessies’ georganiseerd. Er werd uitleg gegeven over de indeling van het terrein in vakken, de werking van het alarm en…. over de bijzondere maaimachine.

De maaimachine is geen gewone: hij wordt bestuurd met een afstandsbediening die veel wegheeft van een gamecontroller. Niet zo gek dus dat de maaiers zelf zeggen dat ze eigenlijk een paar uurtjes aan het ‘buitengamen’ zijn. Voor dit interview spraken wij met enkele maaiers. Want hoe kwamen zij in het maaiteam terecht en wat betekent het zonnepark eigenlijk voor hen?

Hoe kwamen jullie in het maaiteam terecht?

De aanleidingen om mee te doen lopen uiteen. Voor Gretha kwam de oproep precies op het goede moment: na jaren bestuurswerk wilde ze iets praktisch doen. “Ik heb een denk-baan waarbij ik veel binnen zit, dus dit was perfect: lekker buiten zijn, hoofd leegmaken én betrokken blijven bij de coöperatie.”

Sjak sloot zich vooral aan uit noodzaak: er moest werk verzet worden. Toch bleek het verrassend leuk. “Even afsluiten van de buitenwereld en direct resultaat zien.”

Bé dacht meteen: heerlijk bewegen in de buitenlucht, met de vrijheid om zelf te bepalen wanneer. Piet benadrukt dat bewegen voor een 70-plusser levensbelangrijk is, en dat de coaching van buurman Jan hem vertrouwen geeft in het gebruik van de machine. Voor Andries was de informatieavond van DAN doorslaggevend: “Ik dacht meteen: dat lijkt me wel wat.”

Hoe ziet een gemiddelde maaironde eruit – vooral praktisch of ook gezellig?

Maaien is in de basis een individuele taak: je gaat alleen op pad. Toch is er veel onderling contact via de app, vertelt Gretha: “Wie heeft de afstandsbediening, wie maait na mij? En bij het ophalen of brengen van de afstandsbediening deel je ervaringen en verhalen. En in juni een borrel om elkaar beter te leren kennen.”

Sjak schetst het als een klein avontuur: “Met de afstandsbediening op de fiets naar het park, een wandelingetje maken en dan een paar uur gamen in de werkelijkheid. Af en toe oog in oog met een uil of ree – prachtig.”

Voor Andries is het tot nu toe vooral praktisch gebleven, omdat hij de borrel miste. Maar dat vindt hij prima: “Ik maai graag – en ik heb zelf geen tuin met gras.”

Wat leren jullie van dit vrijwilligerswerk, of wat geeft het jullie terug?

De maaiers zijn het erover eens: het buiten zijn en het concrete resultaat maken het bijzonder. Gretha vergelijkt het met wandelen en vertelt hoe speciaal het is om soms begroet te worden door een hertje.

Voor Sjak is maaien bijna meditatief: “Even alleen met mezelf in strijd met het hoge gras en onkruid.” Bé krijgt juist een kick van het resultaat: “Het geeft mij een machtig gevoel om metershoog gras weg te maaien.” Bovendien ziet hij het als gezond: bewegen en nieuwe dingen leren verkleinen volgens hem de kans op dementie.

Piet ervaart het als een zen-achtige bezigheid, goed voor lichaam en geest. En Andries vat het praktisch samen: “Je doet iets concreets voor de goede zaak en dat geeft voldoening. Plus: je bent een dagdeel lekker buiten.”

En wat betekent zonnepark Leppagreide voor hun persoonlijk?

Voor Sjak is het zonnepark een toonbeeld van samenwerking: “Fantastisch dat je zo’n project helemaal vóór en dóór het dorp kunt doen. We maken Akkrum duurzamer én het dorp profiteert financieel.”

Andries vult aan dat lokale realisatie belangrijk is: “Als lid van DAN met een eigen mini-zonneweide vind ik het mooi dat zulke grote projecten lokaal kunnen worden gerealiseerd.”

Hoe kijk je naar de combinatie van duurzaamheid en lokale betrokkenheid?

Volgens Sjak versterken die twee elkaar enorm. Andries noemt het zelfs cruciaal: “Anders blijft het iets van ‘de overheid’ of ‘bedrijven’. Je kunt zelf veel doen – en als gemeenschap nog veel meer.”

Daarop voegt Sjak nog toe: “Laten we van onderop samen een stapje extra zetten om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Denk niet te groot, maar zet die stap!”


De eerste maaimachine uitleg


Martijn bedient de maaier met de afstandsbediening

“Alle kennis voor een zonnepark was gewoon in ons eigen dorp aanwezig.”
– Jan Atema over de kracht van Akkrum-Nes

Aan energie besparen en duurzaam leven besteedt Jan Atema al decennia aandacht – lang voordat het onderwerp dagelijks het nieuws haalde. In zijn woonplaats Akkrum zet hij zich met hart en ziel in voor een duurzame toekomst, zo was hij jarenlang bestuurslid van Duurzaam Akkrum-Nes (DAN). Zijn motto? Wat je niet gebruikt, hoef je ook niet op te wekken!

Duurzaam denken zit diepgeworteld
Ruim 37 jaar was Jan Atema, geboren in Friesland, huisarts in Akkrum en omgeving. Inmiddels 72 jaar oud, woont hij nog altijd in het dorp waar hij met zijn vrouw in 1990 een energiezuinig huis liet bouwen. “Toen was energiebesparing voor mij al een belangrijk thema. Sinds 2000 liggen er zonnepanelen op het dak en warmt een boiler ons water op.” Zijn interesse in duurzame energie stamt zelfs uit de jaren ’70. Jan: “Het rapport van de Club van Rome uit 1972 maakte toen veel indruk. Het zette me aan het denken over hoe we met de aarde omgaan. Dat bewustzijn is eigenlijk nooit meer weggegaan.”

De wieg van Duurzaam Akkrum-Nes
In 2014 stond Jan, samen met vier anderen, aan de wieg van Duurzaam Akkrum-Nes (DAN), een lokale energiecoöperatie met een duidelijke missie: de dorpen Akkrum en Nes helpen met verduurzamen. Hij vervulde tot 2022 de rol van secretaris en was in de beginfase ook betrokken bij het opstarten van de Samenwerkende Heerenveense Energie Coöperatie (SHEC).

Hoewel hij inmiddels een stapje terug heeft gedaan, blijft Jan actief als bestuurslid van Stichting De Leppagreide, het zonnepark van DAN. Deze werd in 2023 opgeleverd. “Een uniek project, volledig voorbereid en uitgevoerd door vrijwilligers uit Akkrum en Nes. Van de eerste gesprekken tot het daadwerkelijke zonnepark langs de A32 – alles is lokaal geregeld.” De opbrengsten van het zonnepark komen bovendien ten goede aan het dorp zelf. “We hebben statutair vastgelegd dat het geld gebruikt wordt voor de verduurzaming en leefbaarheid van Akkrum en Nes. Zo blijft de cirkel lokaal en sociaal,” vertelt Jan met een trotse glimlach.

Van deelauto tot dorpsbrede aanpak
DAN is op allerlei fronten actief in het dorp. Denk aan voorlichting over energiebesparing, het project ‘Nes van het gas af’, deelname aan de jaarlijkse Bloeiweek, en het beheren van twee deelauto’s voor bewoners. Het zijn zichtbare voorbeelden van hoe duurzaamheid lokaal en tastbaar gemaakt wordt.

Toch ziet Jan nog volop kansen: “We willen de komende jaren vooral de betrokkenheid van inwoners vergroten. En nog meer nadruk leggen op energiebesparing. Want wat je niet gebruikt, hoef je ook niet duurzaam op te wekken – dat blijft het allerbelangrijkste.”

Samen sterker in de regio
Jan ziet de kracht van samenwerking, ook buiten de dorpsgrenzen. De rol van SHEC is hierin cruciaal. “Je kunt kennis uitwisselen, ervaringen delen en gezamenlijk grotere projecten aanpakken die voor één energiecoöperatie alleen niet haalbaar zijn. Samen sta je sterker, ook richting overheden en netbeheerders.”

Een dorp als voorbeeld
“De hechte gemeenschap en het enorme vrijwilligerspotentieel maakt voor mij Akkrum-Nes bijzonder. Voor het zonnepark hadden we bijvoorbeeld álle kennis gewoon in het dorp. Iedereen heeft daar belangeloos tijd en energie ingestoken. Dat is echt iets om heel trots op te zijn.”

De droom: lokaal én duurzaam
Wat Jan zijn ideaalbeeld is voor Akkrum-Nes? “Een dorp waarin energiebesparing optimaal is, en waarin alle benodigde energie duurzaam én zo lokaal mogelijk wordt opgewekt. Dát is waar we met DAN, en met SHEC, elke dag weer aan werken.”

 

Wist je dit al over Energiepark Klaverblad Noordoost?

Eind april / begin mei is het gloednieuwe zonnepark officieel in bedrijf gesteld – en dit is niet zomaar een zonnepark!

Wat cijfers op een rij:

🔹 Oppervlakte van 30 hectare bruto, 20 hectare netto.
🔹 43.628 zonnepanelen
🔹 16.632 palen als stevige fundering
🔹 62 omvormers die de zonnekracht omzetten
🔹 6 transformatorstations van elk 3.500 kVA
🔹 20.000 kvA aansluiting op het net van Liander
🔹 Gepland om vanaf maart 2025 jaarlijks zo’n 28 miljoen kWh op te wekken — genoeg voor ca. 10.000 huishoudens!

Duurzaam, innovatief en weer een mooie stap richting een groene energievoorziening. We zijn trots op de bijdrage die SHEC hieraan levert!

“Baas over eigen energie: de mienskip is de motor.”
– Rommert Stellingwerf over duurzaamheid in Aldeboarn

Rommert Stellingwerf (75) ging in 2005 met pensioen na een internationale loopbaan van bijna dertig jaar bij Shell, maar stilzitten doet hij sindsdien allerminst. Als voorzitter van de Enerzjy Koöperaasje Aldeboarn (EKA) zet hij zich actief in voor de verduurzaming van het dorp. Tegelijkertijd blijft hij internationaal betrokken: voor de International Standardization Organization (ISO) helpt hij mee aan het opstellen van normen voor projectmanagement. Ook lokaal is hij volop actief als vrijwilliger.

Rol in de energietransitie
“Sinds 2011 wonen mijn vrouw en ik met veel plezier in een verbouwde woonboerderij net buiten Aldeboarn,” vertelt Rommert. “Toen we hier kwamen wonen, hebben we bij de verbouwing 36 zonnepanelen op het dak gelegd en een zonneboiler geïnstalleerd. In gesprek met de installateur kwam het besef: de energietransitie is belangrijk, en daar kunnen we zelf een rol in spelen. Niet alleen voor ons huis, maar voor het hele dorp. Dat was voor mij de aanleiding om in 2015, samen met anderen, de Enerzjy Koöperaasje Aldeboarn op te richten.”

Van laadpunt tot zonnedak
De oprichting van deze coöperatie was het begin van iets moois, want er zijn sindsdien in Aldeboarn al verschillende mooie initiatieven van de grond gekomen. Rommert: “We zijn begonnen met een klein, zichtbaar project: een fiets-oplaadpunt in het centrum van het dorp. Daarna hebben we, samen met veertien dorpsbewoners, een zonnedak op het dorpshuis gerealiseerd. Ook we hebben een gezamenlijke inkoopactie opgezet voor zonnepanelen op particuliere huizen. En sinds kort sponsort de EKA een elektrische deelauto voor het dorp. Elk project ontstond vanuit betrokkenheid van bewoners, en het gevoel: dit kunnen we samen regelen.”

De volgende stap: van het gas af
Inmiddels zit er een grote volgende stap aan te komen: Aldeboarn aardgasvrij maken. “De afgelopen twee jaar hebben we gewerkt aan een warmte-uitvoeringsplan. Dit doen wij samen met de gemeente Heerenveen en externe adviseurs. We onderzoeken nu of een warmtenet op basis van aquathermie – door warmte uit de rivier de Boarne te halen – technisch én financieel haalbaar is voor het dorp. Voor de huizen en boerderijen in het buitengebied, is een warmtepomp de beste oplossing.”

Mienskip als motor
“Wat Aldeboarn bijzonder maakt? De enorme gemeenschapszin!” Rommert glimlacht. “In een dorp met maar 700 woningen en 1500 inwoners zijn er meer dan veertig verenigingen actief. En we organiseren al 78 jaar de Gondelvaart, elk jaar op de laatste vrijdag van augustus. Die saamhorigheid is de basis van alles wat we doen. Het is ook de reden dat het motto van onze duurzaamheidsplannen ‘baas oer eigen enerzjy’ is. We regelen het graag zelf – met elkaar.”

Grotere stappen
“In 2020 zijn we, samen met de coöperaties van Akkrum-Nes en Aengwirden, gestart met de Samenwerkende Heerenveense Energie Coöperatie (SHEC), waarvan ik sinds de oprichting de penningmeester ben. Daarmee wilden we grotere projecten oppakken binnen de gemeente Heerenveen. SHEC heeft inmiddels twee drijvende zonneparken in het industriegebied Haskerveen overgenomen: De Dolten I en II. Ook heeft SHEC zelf een groot zonnepark gebouwd: Energiepark Klaverblad Noordoost, tegenover de zuivelfabrieken op het IBF-industrieterrein. En we kijken naar kansen voor nog meer zonneparken en mogelijk ook windmolens in de gemeente. Bestuurders van die parken zijn vrijwilligers uit de dorpen. Een deel van de opbrengsten gaat elk jaar terug naar de lokale coöperaties. Verder zou SHEC een warmtebedrijf kunnen opzetten dat een warmtenet in Aldeboarn kan aanleggen en beheren. Maar dat is nog toekomstmuziek.”

Droom voor de toekomst
Rommert heeft absoluut nog dromen voor de toekomst van het dorp. Niet alleen over zonnepanelen of warmtenetten, maar over iets groters: een gemeenschap die samen bepaalt hoe haar eigen energie wordt opgewekt, gedeeld en beheerd. “Mijn droom is dat Aldeboarn ruim voor 2050 energieneutraal is. Maar niet alleen dat. Ik wil dat de inwoners inbreng houden in wat we doen, en hoe we het doen. Dat we samen de regie houden – over onze warmte, over onze stroom. Of dat nou via onze eigen coöperatie is of via SHEC. Dan maken we niet alleen duurzame energie, maar ook een sterk en leefbaar dorp. Zo wordt de energie niet alleen groen, maar ook van en vóór de mensen van Aldeboarn.”

Afbeelding boven:de Enerzjy Koöperaasje Aldeboarn (EKA). Rommert Stellingwerf: derde van rechts achteraan.

Tom Yntema: “Verduurzaming gaat door, want stilstand heeft ernstige gevolgen”

Tom Yntema, voorzitter van de Samenwerkende Heerenveense Energie Coöperatie (SHEC), heeft meer dan 40 jaar ervaring in leidinggevende functies bij politie en justitie. In 2019 besloot hij zich in te zetten voor de energietransitie en trad hij toe tot Duurzaam Akkrum-Nes, waar hij al snel voorzitter werd. In 2021 stapte hij over naar het bestuur van SHEC en in 2024 werd hij voorzitter. Wat drijft Tom als voorzitter en hoe kijkt hij naar de toekomst van de energietransitie in de regio Heerenveen?

Tom: “Mijn reis in de wereld van energiecoöperaties begon toen ik bestuurslid werd bij Duurzaam Akkrum-Nes. In 2020 was ik erbij toen SHEC werd opgericht, en in 2021 trad ik toe tot het bestuur. We hadden destijds afgesproken om de rollen binnen SHEC op termijn te wisselen. Nu, als voorzitter, werk ik samen met een geweldig team om de doelen van SHEC te realiseren.”

Meer energieparken
De afgelopen vier jaar heeft SHEC zich gericht op de aankoop van Energiepark De Dolten en de realisatie van Energiepark Klaverblad Noordoost. Tom: “We zijn in gesprek met een aantal partijen om een energiepark te ontwikkelen. In verband met het uitgangspunt dat er sprake moet zijn van minimaal 50% lokaal eigendom, worden wij daarbij betrokken. Hiernaast biedt de nieuwe energiewet, in het kader van de energietransitie, nieuwe opties voor zowel bedrijven als inwoners. SHEC gaat hier de komende periode de mogelijkheden en kansen bekijken voor onze gemeente.”

SHEC’s bijdrage aan de energietransitie
SHEC bundelt de krachten van lokale energiecoöperaties om zo de energietransitie in de regio Heerenveen te versnellen. Tom benadrukt dat de samenwerking tussen de lokale coöperaties, de realisatie van de energieparken mogelijk heeft gemaakt: “Door de kennis en de vrijwillige inzet van de lokale coöperaties konden we deze projecten realiseren. Ook werken we aan het verbreden van de mogelijkheden van onze energieparken. De parken bevinden zich op industrieterreinen in Heerenveen, waar de provincie de mogelijkheid biedt om ook windmolens te plaatsen. Op deze wijze kan gebruik gemaakt worden van dezelfde netaansluiting waarbij in de winter- of slechtweer periode sprake kan zijn van meer energieproductie. Daarnaast wordt er dit jaar een batterij geïnstalleerd bij Energiepark Klaverblad Noordoost. We blijven dus de mogelijkheden van onze energieparken verbreden en willen ook bijdragen aan de opslag van duurzame energie.”

Initiatieven voor een CO2-vrije regio
Tom benadrukt dat elektrificatie, goede isolatie en het gebruik van bio-based materialen belangrijk zijn voor het verminderen van de CO2-uitstoot. “SHEC moedigt energieadvies en het gebruik van energiebesparende middelen aan voor zowel inwoners als bedrijven. We moeten blijven zoeken naar manieren om de energietransitie toegankelijk en betaalbaar te maken voor iedereen,” zegt hij.

In de regio zijn Aengwirden, Nes en Aldeboarn actief met warmte-uitvoeringsplannen. “Het proces is in gang gezet, maar het duurt nog enkele jaren voordat we in 2050 helemaal van het gas af kunnen,” legt Tom uit. Tot 2030 ligt de ambitie van de gemeente Heerenveen op schema, daarna moet er meer gebeuren. SHEC zal haar bijdrage verder intensiveren, vooral door energieprojecten die de winterse energievoorziening, zoals windmolens, mogelijk maken. Tom: “Duurzame energie vermindert niet alleen de afhankelijkheid van het buitenland, maar draagt ook bij aan de strijd tegen de opwarming van de aarde. Lokale initiatieven dragen bij aan kennisdeling en zorgen ervoor dat de opbrengsten ten goede komen aan de regio.”

Uitdagingen en kansen
Tom ziet zowel uitdagingen als kansen voor de komende periode: “Continuïteit in het bestuur is een belangrijke uitdaging voor SHEC,” vertelt hij. “De leningen van de huidige parken zijn pas over 15 jaar afgelost, dus we moeten in de toekomst zorgen voor een goede opvolging van de huidige bestuurders met de juiste expertise. Daarnaast blijft de energietransitie onvoorspelbaar. Daarom moeten we flexibel inspelen op snelle veranderingen.”

Toekomst
De komende periode zullen politieke en bestuurlijke besluiten op lokaal, regionaal, nationaal en Europees niveau cruciaal zijn voor het verdere verloop van de energietransitie. “Wordt er ingezet op kernenergie? Blijven er mogelijkheden voor betaalbare windparken? En hoe zit het met de ontwikkeling van zonne-energie op daken?” Tom wijst ook op nieuwe ontwikkelingen in energieopslag, zonnecellen en efficiëntere energiewinning via wind en water. “Het zijn spannende tijden, maar wij blijven kansen grijpen waar mogelijk.” Ondanks de huidige politieke vertragingen blijft hij optimistisch: “Verduurzaming gaat door, want stilstand heeft ernstige gevolgen voor onze samenleving en de planeet.”

Bouw Energiepark Klaverblad Noordoost gegunt aan Zonnestroom Nederland

Op 21 juni ondertekenden de Samenwerkende Heerenveense Energie Coöperatie (SHEC) en Zonnestroom Nederland (onderdeel van de ELIX Group) de overeenkomsten voor de bouw en het 15-jarig onderhoud van Energiepark Klaverblad Noordoost te Heerenveen.

Klaverblad Noordoost bestaat uit een gebied van circa 120 hectare aan de noordzijde van de A7, tegenover het bedrijventerrein IBF Heerenveen. Het gebied wordt ontwikkeld tot 50 hectare natuur-inclusieve landbouw, een 40 hectare all-electric bedrijventerrein en een energiepark van 30 hectare.

De ontwikkeling, bouw en exploitatie van het energiepark wordt gedaan door het lokaal maatschappelijk initiatief SHEC, dat daarvoor Energiepark Klaverblad Noordoost B.V. in 100% lokaal eigendom heeft opgericht. Het energiepark draagt bij aan de doelstellingen van de coöperatie en de gemeente Heerenveen om het energieverbruik en CO2-uitstoot in de gemeente te reduceren.

Tevens draagt de bouw bij aan de doelstelling van de gemeente Heerenveen om in 2030, 70% van het elektriciteitsverbruik van de gehele gemeente lokaal duurzaam op te wekken.

Het energiepark bestaat uit circa 43.500 zonnepanelen met een totaal opgestelde capaciteit van 30MWp. Er is in het park ruimte gereserveerd voor toevoeging van energieopslag. Met de bouw van Energiepark Klaverblad Noordoost en de aansluiting van het park op de openbare infrastructuur ontstaat er ook een situatie op basis waarvan Energiepark Klaverblad Noordoost bij kan dragen aan efficiënter en effectiever gebruik van het elektriciteitsnet. Enerzijds door het faciliteren van lokaal verbruik van de geproduceerde elektriciteit, anderzijds door vraag en aanbod van energie in evenwicht te brengen middels een energieopslagsysteem en het laden van elektrische voertuigen voor wegtransport op het naastgelegen bedrijventerrein.

Zonnestroom Nederland is onderdeel van de ELIX Group en heeft jarenlange ervaring met het bouwen, onderhouden en slim aansturen van grootzakelijke zonnestroominstallaties in binnen- en buitenland. Vanuit de vestiging in Tynaarlo zal dit mooie project in de regio worden aangestuurd.

“De combinatie van zonnepanelen, een toekomstige batterij en de wens om het park slim aan te sturen, zorgt ervoor dat dit project perfect bij ons past. Het park zal door ons dan ook volledig voorbereid worden op de toekomstplannen van de Samenwerkende Heerenveense Energie Coöperatie.” Aldus Roel Lok, Zonnestroom Nederland.

In september wordt gestart met de bouw en de verwachting is dat het energiepark begin volgend jaar in gebruik kan worden genomen.

(Foto: FPH)